VÌ LỢI ÍCH 10 NĂM TRỒNG CÂY

Đề tài: Phân tích luận điểm của Hồ Chí Minh: “ Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.

Bạn đang xem: Vì lợi ích 10 năm trồng cây


I. Đặt vấn đề

“Bác Hồ, Người là niềm tin thiết tha nhất, trong lòng dân và trong trái tim nhân loại”.

Bạn đang xem: Phân tích câu nói Vì lợi ích mười năm trồng cây


Lời bài hát này từ bao nhiêu năm vẫn làm tất cả những con dân chân chính của nước Việt phải xúc động. Không phải dân tộc nào thời đại nào cũng may mắn có được một vị lãnh tụ mang tình yêu bao la đến như thế tới muôn nhà. Cuộc đời của chủ tịch Hồ Chí Minh là một cuộc đời trong sáng cao đẹp của một người cộng sản vĩ đại, một anh hùng giải phóng dân tộc kiệt xuất, một chiến sĩ quốc tế lỗi lạc đấu tranh không mệt mỏi và hiến dâng cả đời mình vì Tổ Quốc, vì nhân dân, vì lý tưởng cộng sản, vì độc lập, tự do của các dân tộc, vì hòa bình, công lý trên thế giới. Mục đích cao cả của Người, mục đích mà Người nguyện phấn đấu suốt đời, đó là mong cho dân tộc, nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc. Bởi, đối với Người, “nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”. 

*

II. Giải quyết vấn đề

Câu nói của Bác là lời khuyên nhủ đã trở thành khẩu hiệu nổi tiếng không chỉ đối ngành giáo dục nước ta. Bởi lời khuyên nhủ ấy rất hình tượng, cụ thể, gần gũi, dễ hiểu và dễ thấm nhuần các trọng trách lâu dài của dân tộc, của đất nước.“ Vì lợi ích mười năm trồng cây” đó là một nhiệm vụ lâu dài và mang lợi ích về sau. Như Bác cũng từng nói trồng cây là việc “tốn kém it mà lợi ích rất nhiều”, “mỗi Tết trồng được độ 15 triệu cây, trong mười năm nước ta phong cảnh sẽ ngày càng tươi đẹp, khí hậu điều hòa hơn, cây gỗ đầy đủ hơn.” Muốn vậy thì cần phải có kế hoạch trồng và chăm sóc cây hợp lí. Nó phải mang tính lâu dài và liên tục.

Xem thêm: Hôm Nay Ai Đưa Em Về - Lời Bài Hát Ai Đưa Em Về (Nguyễn Ánh 9)

Hãy thử hình dung khi ta trồng một cái cây cho tốt là ta phải chăm sóc nó từ khi mới chỉ là một cái mầm non. Và nếu ta chăm sóc vun trồng không tốt thì cái cây ấy sẽ còi cọc, sẽ không đơm hoa kết trái, hoặc thân hình khẳng khiu mà chẳng có lợi ích gì cho con người. Ngay cả môi trường sống của cái cây khi ta trồng cũng cực kỳ quan trọng. Môi trường trong lành thì cây sẽ phát triển thuận lợi, môi trường ô nhiễm độc hại thì cây sẽ kém phát triển, thậm chí còn làm cho cây nhiễm bệnh mà chết. Việc trồng cây là phải công phu như thế thì việc “trồng người” lại càng phải đòi hỏi sự công phu, tỉ mỉ gấp bội phần. Bởi con người là vốn quý nhất của xã hội, con người làm nên lịch sử, quyết định vận mệnh của cả đất nước, cả dân tộc. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ vai trò vô cùng to lớn của con người đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước. Thứ nhất, theo Bác, con người là vốn quý nhất, nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng. Người đã từng nói “trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân, trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”, “vô luận việc gì, đều do người làm ra, và từ nhỏ đến to, từ gần đến xa, đều thế cả”. Con người đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển chung của toàn xã hội. Với trí tuệ, tài năng, óc sáng tạo và sức lao động của mình con người biết giải quyết nhiều vấn đề một cách đơn giản, mau chóng. Con người đã làm nên lịch sử của chính mình. Con người sáng tạo ra mọi giá trị vật chất và tinh thần. 

Hồ Chí Minh khẳng định nhân dân là yếu tố quyết định thành công của cách mạng. Người đã phân tích những phẩm chất tốt đẹp của dân ta. Đó là lòng yêu nước, sự trung thành, tin tưởng vào cách mạng, vào Đảng, ý chí kiên cường, không sợ khó khăn gian khổ, hy sinh, tinh thần yêu thương đùm bọc lẫn nhau. Với những phẩm chất đó, Hồ Chí Minh có niềm tin vững chắc rằng cách mạng của ta chẳng những có thể thắng lợi mà nhất định thắng lợi. Thứ hai, con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng; phải coi trọng chăm sóc, phát huy nhân tố con người. Cả cuộc đời, Bác Hồ luôn mong muốn “làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Người suốt đời đấu tranh cho độc lập, tự do của dân tộc cũng là để đem lại độc lập, tự do, hạnh phúc cho con người. Người xác định con người là mục tiêu của cách mạng và trong từng điều kiện cụ thể của từng giai đoạn cách mạng thì mục tiêu ấy có khác nhau. Khi đất nước còn nô lệ, lầm than thì mục tiêu trước hết, trên hết là giải phóng, giành độc lập dân tộc. Khi đã giành được chính quyền thì mục tiêu ăn, mặc, ở, đi lại, học hành, chữa bệnh lại được ưu tiên. Vì con người là mục tiêu của cách mạng, nên mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ đều vì lợi ích chính đáng của con người, phải có niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh và năng lực sáng tạo của nhân dân. Con người là động lực của cách mạng. Con người là lực lượng không thể thiếu của cách mạng. Và không phải mọi con người đều trở thành động lực, mà phải là những con người được giác ngộ và tổ chức, họ có trí tuệ và bản lĩnh, văn hóa, đạo đức được nuôi dưỡng trên nền truyền thống lịch sử văn hóa hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam. Càng chăm lo được cho con người – mục tiêu tốt bao nhiêu thì sẽ tạo thành con người – động lực tốt bấy nhiêu. 

Và càng tăng cường được sức mạnh của con người – động lực thì sẽ nhanh chóng đạt được mục tiêu cách mạng. Nếu như luận điểm về con người là sợi chỉ đỏ xuyên suốt của tư tưởng Hồ Chí Minh thì vấn đề “trồng người” lại chiếm vị trí quan trọng trong luận điểm xuyên suốt ấy. Bác nói đến “lợi ích trăm năm” của nó. Bởi trong bất cứ thời kỳ nào cũng cần có những con người tài giỏi để xây dựng, bảo vệ Tổ Quốc, kiến thiết nước nhà. “Trồng người” là yêu cầu khách quan, vừa cấp bách, vừa lâu dài. Người nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác “trồng người” trong từng bước đi lên của đất nước. Việc đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta cũng là điều tất yếu, phù hợp với quy luật phát triển của xã hội. Bác nói “ muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa”. Theo quan niệm của Bác “con người mới xã hội chủ nghĩa” đó là con người kế thừa những giá trị tốt đẹp của con người truyền thống và hình thành những phẩm chất mới như có tư tưởng, đạo đức xã hội chủ nghĩa; có trí tuệ và bản lĩnh để làm chủ, có tác phong xã hội chủ nghĩa; có lòng nhân ái, vị tha, độ lượng. Chiến lược “trồng người” là một trọng tâm, một bộ phận hợp thành của chiến lược phát triển kinh tế xã hội. Đó là chiến lược của cả dân tộc, là nhiệm vụ của toàn thể dân chúng nước Nam. Để thực hiện được chiến lược đó thì giáo dục – đào tạo là biện pháp quan trọng nhất. Bởi muốn xây dựng một xã hội mới với một đời sống mới phải nâng cao dân trí. Dân trí là sức mạnh của một dân tộc, là tầm vóc vị thế đất nước so với nhân loại. Bác dạy “học để làm việc, làm người,làm cán bộ” “làm cho dân tộc chúng ta trở nên một dân tộc dũng cảm, yêu nước, yêu lao động, một dân tộc xứng đáng với nước Việt Nam độc lập”. Người nhận rõ vai trò của giáo dục trong việc cải tạo phát triển con người, làm biến đổi con người cũ, xây dung con người mới. Người viết “Thiện ác vốn chẳng phải là bản tính cố hữu, phần lớn đều do giáo dục mà nên”. Với ý nghĩa đó giáo dục quyết định đến sự biến đổi tư tưởng, tâm lý và nâng cao trình độ nhận thức của con người. Như C.Mac cũng đã từng viết: “con người là sản phẩm của những hoàn cảnh và của giáo dục…”. Giáo dục tác động mạnh mẽ vào lĩnh vực kinh tế văn hóa xã hội: vai trò của giáo dục là cung cấp nguồn nhân lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội. 

Để đạt được những mục tiêu của chính sách kinh tế xã hội, theo Hồ Chí Minh trước hết phải tạo ra những con người có đủ năng lực, phẩm chất làm chủ xã hội và làm chủ bản thân. Giáo dục được coi là một mặt trận quan trọng trong cách mạng Việt Nam. Theo Người: “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Giống như việc trồng cây, để việc trồng người có kết quả tốt thì cần tạo ra môi trường sống, môi trường học tập thuận lợi, trong sạch. Nhà nước, toàn xã hội phải quan tâm, chăm lo đến phát triển giáo dục – đào tạo, tạo mọi điều kiện cho tất cả mọi người đều được học tập. Văn kiện đại hội VII của Đảng cộng sản Việt Nam khẳng định: “Cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo phải được xem là quốc sách hàng đầu”. Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò học tập ở nhà trường, Người nói: “ Sự học tập ở trong trường có ảnh hưởng rất lớn cho tương lai của thanh niên và tương lai của thanh niên tức là tương lai của nước nhà”; và nhiệm vụ của thầy, cô giáo là rất nặng nề nhưng rất vẻ vang, giữ vai trò quyết định chất lượng giáo dục – đào tạo. Muốn có trò giỏi chăm ngoan trước hết phải có thầy giáo giỏi, có đạo đức nhân cách tốt. Thầy giáo phải xứng đáng là thầy giáo, phải có đạo đức cách mạng, phải có chí khí cao thượng, phải “tiên ưu hậu lạc” nghĩa là khó khăn phải chịu trước thiên hạ, sung sướng thì hưởng sau thiên hạ. 

Vì vậy nghề thầy giáo rất quan trọng, vẻ vang “nếu như không có thầy giáo thì không có giáo dục”. Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng đã nói: “ Nghề dạy học là một nghề cao quý bậc nhất trong các nghề cao quý của chủ nghĩa xã hội, nghề dạy học là một nghề sáng tạo vào bậc nhất trong các nghề sáng…vì nó sáng tạo ra những con người sáng tạo”. Về mục đích của giáo dục, Hồ Chí Minh chỉ rõ là chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng, đào tạo cán bộ cho dân tộc, “giáo dục cần nhằm mục đích là thật thà phụng sự nhân dân”. Đào tạo những người chủ tương lai của đất nước “luôn nâng cao tinh thần yêu Tổ Quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tăng cường tình cảm cách mạng đối với công – nông, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất cứ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho”. Vì vậy nội dung và phương pháp giáo dục phải toàn diện, cả đức, trí, thể, mỹ, phải đặt đạo đức, lý tưởng và tình cảm cách mạng, lối sống xã hội chủ nghĩa lên hàng đầu. Đây là một quan điểm lớn trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục. Theo Bác, giáo dục phải chú trọng cả “đức” và “tài” và hai mặt này phải thống nhất, không tách rời nhau, “có tài mà không đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Trong đó, Người luôn đặt chữ “đức” lên hàng đầu coi đó là cái gốc của con người, của cách mạng, của công việc, là nền tảng để tài năng phát triển. 

Người dạy: “Có tài phải có đức. Có tài mà không có đức, tham ô, hủ hóa có hại cho nước”. Chữ đức mà Bác dạy là đạo đức cách mạng, là trung với nước, hiếu với dân; là cần, kiệm, liêm, chính, chí công, cô tư; là biết yêu biết ghét. Yêu là yêu thương người ruột thịt, thầy cô giáo, bạn bè, yêu đồng chí, đồng bào, yêu Tổ quốc, yêu lao động, là lòng trung thực, sự dũng cảm, khiêm tốn, giản dị… Ghét là ghét thói lừa lọc, gian trá, nịnh bợ, biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân… Cái đức giúp cho thế hệ trẻ hình thành nhân sinh quan cách mạng, đồng thời là cơ sở cho việc củng cố thế giới quan khoa học. Một nguời có tài mà đạo đức kém thì cái tài ấy cũng chẳng những không giúp gì cho đất nước mà còn có khi làm hại nhân dân, hại đất nước. Ngược lại, một người có đức mà không có tài thì làm gì cũng thấy khó khăn, không thể tổ chức, lãnh đạo được bất cứ ai, hay bất cứ việc gì. Như vậy dù có muốn cống hiến sức mình cho đất nước cũng khó. Do đó, bên cạnh việc tu luyện đạo đức cần phải tích cực học tập phát triển tài năng để xây dựng Tổ quốc giàu mạnh. Người nói : “Trên nền tảng giáo dục chính trị tư tưởng tốt, phải biết phấn đấu nâng cao chất luợng văn hóa chuyên môn nhằm thiết thực giải quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra và trong thời gian không xa, đạt những đỉnh cao của khoa học kỷ thuật”. 

Bác cho rằng “có đức mà không có tài ví như ông bụt không làm hại ai nhưng cũng chẳng giúp ích được gì”. Mỗi người đều phải không ngừng rèn đức luyện tài để hoàn thiện bản thân. Trước hết các thấy cô giáo phải là những tấm gương sáng, mẫu mực để học sinh noi theo. Về phương châm, phương pháp giáo dục Người chỉ rõ giáo dục phải xuất phát và bám chắc mục tiêu giáo dục, giáo dục là một khoa học, phải biết kết hợp học tập và vui chơi, giáo dục thế hệ trẻ phải thực hiện phương pháp nêu gương, phải gắn liền với thi đua. Theo Bác, giáo dục phải liên hệ với cuộc đấu tranh của xã hội, với lao động sản xuất, giáo dục gắn liền với thực tiễn sôi động của cuộc sống, giáo dục truyền thống cách mạng của dân tộc gắn liền vơi giáo dục gương người tốt việc tốt, lý luận gắn với thực tiễn lao động sản xuất, học phải đi đôi với hành. Người nói: “Học để hành: học với hành phải đi đôi, học mà không hành thì học vô ích. Hành mà không học thì hành không trôi chảy”. Về phương pháp giảng dạy phải “thiết thực chu đáo hơn tham nhiều”. Giáo dục đào tạo phải tập cho con người thói quen suy nghĩ và hành động “việc gì có lợi cho cách mạng…là làm hết. Không có việc gì sang việc gì hèn cả”. Mỗi người phải có phương pháp tự học một cách có hiệu quả. 

Cuộc đời của người là một tấm gương sáng ngời về tinh thần tự học. Bác còn chỉ cho chúng ta thấy rõ mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục chăm lo, bồi dưỡng thế hệ trẻ. Bởi vì sự nghiệp giáo dục là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân và của mỗi gia đình. Người cho rằng: “giáo dục đào tạo là sự nghiệp của quần chúng nhân dân. Kết quả giáo dục phụ thuộc rất lớn vào đường lối của Ðảng, trách nhiệm của chính quyền, các ngành, các cấp, các đoàn thể, của cha mẹ học sinh. Phải tạora sức mạnh tổng hợp cho công tác giáo dục – đào tạo của Ðảng. Bởi vì giáo dục trong nhà trường chỉ là một phần còn lại thuộc về vai trò của các đoàn thể nhân dân dưới sự lãnh đạo của Ðảng. Ðể có một nền giáo dục đạt chất lượng và hiệu quả cao, thể hiện bản chất tốt đẹp của nền giáo dục Xã hội Chủ nghĩa thì phải thực sự dân chủ bình đẳng trong giáo dục”. Chỉ có sự kết hợp chặt chẽ giữa các yếu tố này mới tạo thành sức mạnh tổng hợp cho sự nghiệp “trồng người” thắng lợi. Giáo dục đào tạo phải xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn và thực tiễn của sự nghiệp cách mạng là tiêu chuẩn của đánh giá, kiểm nghiệm sản phẩm của các nhà trường. Chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã cho thấy vai trò của giáo dục đào tạo đối với cách mạng và sự phát triển xã hội. Một nền giáo dục tốt nó sẽ là động lực thúc đẩy xã hội phát triển trên cả bình diện chiều sâu lẫn chiều rộng mà nội hàm của nó mang những giá trị nhân văn cao cả. Vì vậy công việc “trồng người” không thể nóng vội “một sớm một chiều”, không phải làm một lúc là xong, hay tùy tiện đến đâu hay đến đó, mà nó phải có chiến lược lâu dài. Nhận thức và giải quyết được vấn đề này có ý nghĩa thường trực đối với sự nghiệp đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta.

Bài văn mẫu Phân tích luận điểm của Hồ Chí Minh: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.